هنر مدیریت مالی​ در خانواده


هنر مدیریت مالی​ در خانواده - تصویر 1

خیلی از خانواده ها بر این باورند اگر خانم ها مدیریت اقتصادی خانه را به عهده بگیرند، بهتر نقش ایفا خواهند کرد. با توجه به باورهای متفاوتی که وجود دارد، بهتر است درباره مدیریت اقتصادی خانواده قبل از ازدواج صحبت شود و هر دو نفر به نتیجه مطلوب برسند.

 


به رخ کشیدن پست و درآمد، کوچک شمردن کارهای روزانه همسر،نداشتن آینده نگری مالی، به فکر آینده مالی همسر نبودن و... از جمله خطاهایی است که در بسیاری موارد باعث می شود زن وشوهر درک درستی از هم نداشته باشند


سهم او از دارایی چند ده میلیاردی شوهرش، چند تکه طلای قدیمی و یک خودروی پژو است. اسماعیل، مالک یکی از بزرگ ترین کارخانه های تولید مواد غذایی است، سهام چند شرکت رقیب را بتازگی خریده، صاحب ویلای ۲۰۰۰ متری در لواسان است و سه واحد آپارتمان ۱۰۰ تا۳۰۰ متری را در نقاط مختلف تهران اجاره داده... . اما اکرم چهل و هشت ساله با گذشت ۲۸ سال زندگی مشترک و مادر سه پسر و یک دختر، برای اسماعیل فقط یک همسر است. او می گوید: «هرچه بر تعداد سال های عمرم افزوده می شود، ترسم از نداری بیشتر می شود.»

 


باور کردنش کمی سخت است، اما همسران بسیاری از مردان سرمایه دار با وجود زندگی در لوکس ترین منازل و سوار شدن بر بهترین خودروها، مانند مهمانانی هستند که سهم شان از مالکیت در زندگی مشترک چیزی نزدیک به صفر است!


● یکی من، یکی تو

 


اسمش را نمی خواهد بگوید، می گوید اسم مستعار بنویس. با این دیدگاه که زنان برای استقلال در زندگی در بیرون از خانه کار کنند مخالف است چون باعث انتظارات بی​جای همسرانشان می شود. وی اضافه می کند: «تا وقتی مجردی، داشتن شغل خیلی لذت دارد، همین که به پدر و مادرت فشار نمی آوری و برای خرید هرچیزی نباید از کسی اجازه بگیری، تو را برای کار مشتاق تر می کند، اما پس از ازدواج تو مسئول یک زندگی هستی و اگر قرار باشد هم خانه داری و بچه داری کنی و هم بیرون از خانه کار کنی دیگر سهمی از زندگی برای خودت نداری...»


او معتقد است: « همه چیز در زندگی پول نیست، چون مردان مسئول تامین مایحتاج خانواده شان هستند، وقتی زنان برای کار بیرون از خانه به خودشان فشار می آورند، در واقع می خواهند با پیر کردن خودشان از فشار بر آنها کم کنند، در حالی که معمولا مردها قدر این گونه فداکاری ها را نمی دانند».

 


شاید گفته های این خانم کمی بدبینانه باشد، ولی سمیه تا حدی آن را تائید می کند و با بیان تجربه شخصی اش می گوید:« من ۱۱سال در یک شرکت انتشاراتی کار می کردم، کارم از هشت و نیم صبح شروع می شد تا پنج بعدازظهر؛ وقتی هم به خانه می رسیدم، ساعت شش بود، مجبور بودم سریع بچه ها را از خانه مادرم بردارم و به خانه خودمان برویم و شام آماده کنم وخسته وکوفته به رختخواب بروم، این زندگی به مذاق شوهرم خوش نمی آمد، دائم غر می زد از این که بعضی روزها، مجبور بود چند ساعتی با بچه ها تنها باشد، تا من از سرکار به خانه برسم، راضی نبود چون این کار را زنانه می دید، از طرفی وقتی هم درآمدش کمی بالاتر رفت نارضایتی اش بیشتر شد، تا آنجا که ایراد می گرفت و دخالت می کرد که حقوقم را چه می کنم، چرا پس انداز ندارم و چرا فلان چیز را خریده ام و... همه این فشارها باعث شد تا قید کار را بزنم و خانه داری را ترجیح دهم.»

 


● یکطرفه ​به قاضی نروید

 


بعضی از مردان تصور می کنند زنان پس از ورود به بازار کار، کسب درآمد تا گرفتن ترفیع، به لحاظ روحی تغییر می کنند و دیگر آن همسر همراه و دلسوز نخواهند بود.


«وقتی با من ازدواج کرد ​ دانشجوی لیسانس بود، مستاجر بودیم ومن خرج تحصیلش را می دادم، بچه دار شدیم. او باید درسش را می خواند، من زیربال و پرش را گرفتم تا درسش را تمام کند از بچه داری تا خانه داری وخرید خانه با من بود، گفت می خواهد فوق لیسانسش را هم بگیرد. اول مخالفت کردم، بعد به این دلیل که نمی خواستم استعدادش سرکوب شود، رضایت دادم، از بخت بد من قبول شد وسه سال هم دنبال فوق لیسانس و پایان نامه و ... بود، تا این که سرکار رفت، زندگی ما تازه داشت جان می گرفت، بعد از یک سال مدیرفروش شرکتشان شد و درآمدش دوبرابر شد و بیشتر از من حقوق می گرفت، ​آن زمان بود که احساس کردم به من اعتماد ندارد، پول هایش را از من مخفی می کرد، دائم با تلفن همراهش حرف می زد و درحال چانه زنی بود. به من و پسرم توجه نمی کرد، تا این که بگو مگوهای ما آن قدر زیاد شد که من حاضر شدم درخواست طلاق بدهم، حالا آنقدر خسته ام ​ که حاضرم همه چیز را بفروشم تا مهریه اش را بدهم و از زندگی من و پسرم بیرون برود چون همه چیز برای او پول است. او واقعا همسر سال اول زندگی​ام نیست!» (خلاصه ای از یک پرونده حقوقی در دادگاه خانواده)

 


● اگر شاغل بودم​


خیلی از زنان این روزها علاوه بر شغل خانه داری که متاسفانه هیچ مزدی به آن تعلق نمی گیرد، بیرون از خانه شاغل هستند. این گونه اشتغال در شهرهای بزرگ به امری رایج تبدیل شده و بسیاری از دختران پس از ازدواج نیز مایلند به اشتغال در بیرون از خانه ادامه دهند. علت این گونه تصمیم ها چیست؟

 


راضیه کثیری، صندوقدار بانک است که فرصت سرخاراندن ندارد. دریافتی او ماهانه با داشتن مدرک لیسانس، حدود ۹۰۰ هزار تومان است، که می گوید: «به این پول نیاز داریم، چون ماهی ۶۰۰هزار تومان اجاره خانه می دهیم و اتومبیل مان هم قسطی است، پس مجبورم پابه پای شوهرم کارکنم، هرچند اگر هم نیاز نداشتم بازهم از کارم استعفا نمی دادم چون به هرحال وقتی دستم در جیب خودم باشد، زندگی و خرج کردن لذت دیگری دارد.»


این خانم کارمند از زنانی می گوید که به خاطر نیاز به همسر و متاسفانه صرف زندگی خود برای شوهر و فرزندان پس از مرگ همسر و در دوران سالمندی نیازمند فرزندانشان شده اند و زندگی دردناکی را تجربه می کنند. او ادامه می دهد مادرش از جمله همین زنان بوده که با وجود سابقه کار ده ساله در آموزش و پرورش، با تولد دومین فرزندش از کار بیرون از منزل کناره گیری می کند و خانه دار می شود، ولی پس از دو سال پشیمان می شود!

 


● بهترین زندگی را برایش فراهم​کرده ام


اسماعیل و اسماعیل ها اگر روزی دربرابر سهم خواهی همسرانشان قرار بگیرند، اول شوکه می شوند و دوم فریاد می زنند که دیگر چه چیزی کم دارد؟ برایش بهترین زندگی را فراهم کرده ام!

 


الگوی سنتی زندگی خانواده ها هنوز بر اساس مالکیت مردان خانواده است، اگر زنی خانه دار باشد، هنوز در بسیاری از خانواده ها سهمش از دارایی خانواده بسیار کم است. در نگاه اول شاید این موضوع اشکالی نداشته باشد، چرا که در یک زندگی مشترک هیچ دلیلی وجود ندارد فردی سهم بیشتر بخواهد و ارتباط گرم خود و همسرش را سرد کند، این نحوه تفکر را بسیاری از زنان باور دارند و در بیشتر موارد برای رضایت همسر و گرمی روابط بین اعضا، حتی به ذهنشان نمی رسد تا از دارایی خانوادگی سهمی بطلبند. اما آنها که مویی سپید کرده اند، نظر دیگری دارند. هما، زن میانسالی است که می گوید: « شوهرم از ملاکان بزرگ شهرشان بود، زمین زیاد داشت، اما خدا بیامرز یک متر را هم به نامم نکرد، به من اعتماد نداشت، آن موقع که جوان بودم وقتی از او می خواستم برای تامین آینده ام، زمینی به نامم کند تا سرمایه ای برای آینده ام باشد، می گفت، زمین به اسمت کنم تا هروقت دعوا کردی بروی درخواست طلاق بدی.» همای پنجاه و شش ساله حالا با گذشت یک سال از فوت شوهرش، با مشکل جدیدی روبه رو شده است: « پسر وعروسم قصد دارند خانه پدری شان را بفروشند، من هم آمده ام بنگاه به خاطر همین، من که سهم زیادی ندارم، ولی شاید بتوانم آپارتمانی اجاره کنم، خنده دار است که شوهر​م مالک هکتارها زمین بود، آن وقت من دربه در دنبال اجاره یا خرید یک واحد آپارتمان کوچک هستم!»


براساس نتایج یک پژوهش در گرگان، درباره میزان سهم بری زنان از دارایی های مشترک زندگی زناشویی، زنان به طور کلی نسبت به همسرانشان سهمی کمتر از دارایی های مشترک زندگی زناشویی و مالکیت مسکن دارند. بر اساس نتایج تحقیق عوامل اثرگذار بر میزان سهم بری زنان از مسکن را می توان به دو دسته عوامل مستقیم مثل میزان مشارکت زنان در خرید مسکن، میزانی که زن درآمد خود را ​در خانه خرج می کند، ساخت قدرت اقتصادی در خانواده، عقیده شوهر به نان آور بودن مرد در خانواده و عوامل غیرمستقیم مانند، تحصیلات و اشتغال زنان و نسبت درآمد زن به شوهر دسته بندی کرد. مهم ترین عوامل اثرگذار بر میزان سهم بری زنان از مسکن، مشارکت زن در خرید مسکن است. به این ترتیب طبق انتظار، چون زنان خانه دار به نسبت زنان شاغل به علت دسترسی نداشتن به شغل و درآمد، مشارکت کمتری در خرید مسکن داشته اند، از این رو سهم کمتر نیز در تملک آن دارند.

 


براساس قانون ارث، سهم زن از ماترک همسرش یک چهارم و در صورت داشتن فرزند تنها یک هشتم است، از آنجا که امید به زندگی در زنان معمولا چندسال از مردان بیشتر است، برخی مردان که نگران آینده همسرشان ​ هستند با واگذاری و به نام کردن برخی اموال خود مانند زمین یا واحدهای آپارتمانی تلاش می کنند تا آرامش او را در دوران تنهایی و سالمندی تضمین کنند.


اما هنوز این گونه تصمیم ها، فراگیر نیست و متاسفانه بسیاری از زنان به دلیل فشار فرزندان و عروس و داماد، پس از فوت همسر وادار می شوند برای اعطای آنچه در قانون، سهم الارث نامیده می شود، به فروش تنها سرپناه خود رضایت دهند و از آنجا که گاه سهم یک هشتمی آنان کفاف خرید مجدد کاشانه ای مستقل را نمی دهد یا به اجاره یا زندگی مشترک با خانواده فرزندان و در آخر ادامه زندگی در خانه سالمندان راضی می شوند که در هر سه صورت این نوع زندگی مورد رضایتشان نیست.

 

 


● تغییر​الگوی مدیریت مالی


دکتر حسین ابراهیمی مقدم، مشاور خانواده: بسیاری از خانواده ها روی این نکته که محوریت اقتصادی خانواده باید با آقایان باشد، تاکید بسیاری دارند، زیرا درآمدزایی در خانواده های ایرانی معمولا بر عهده مردهاست. اگر خانم درآمدی داشته باشد، جزو وظایفش محسوب نمی شود، ولی اگر مردی درآمد نداشته باشد، یکی از مهم ترین وظایفش را انجام نداده است. از سوی دیگر، برخی معتقدند اگر مسائل اقتصادی به مردها سپرده شود، خانواده احساس بهتری خواهد داشت، زیرا مردها روابط اجتماعی بهتر و بیشتری دارند که باعث کسب تجربه های متعددی در آنها خواهد شد. خیلی از خانواده ها هم بر این باورند که اگر خانم ها مدیریت اقتصادی خانه را به عهده بگیرند، بهتر نقش ایفا خواهند کرد. با توجه به باورهای متفاوتی که وجود دارد، بهتر است درباره مدیریت اقتصادی خانواده قبل از ازدواج صحبت شود و هر دو نفر به نتیجه مطلوب برسند. در گذشته شاید برخی درآمدزایی زنان را منجر به کاهش عزت نفس مردان می دانستند، اما این روزها مردان خوشحال هم می شوند، همسرانشان در امور مالی به آنها کمک کنند. ما در جامعه ای زندگی می کنیم که در حال حرکت به سمت مدرن شدن است. در جامعه مدرن، الگویی وجود دارد که بسیاری از کشورهای غربی از آن تبعیت می کنند؛ این که زن و مرد هر دو کار کنند، هر دو درآمدزایی داشته باشند و با هم در پیشبرد اهداف اقتصادی خانه سهیم باشند.

 


به هرحال چه بخواهیم چه نخواهیم، الگوی مدیریت مالی سنتی در حال تغییر است و زنان چه به عنوان خانه دار و چه شاغل در بیرون از منزل مشارکت بیشتری در مدیریت مالی خانواده ها دارند تنها مصرف کننده نیستند. در این بین توجه به آینده زنانی که از خود درآمدی ندارند، یک وافعیت است، زنان خانه داری که با کار خانگی، در ماه ۶۰۰ هزار تومان ارزش افزوده تولید می کنند، اما هیچ کس آنان را به حساب نمی آورد و بحث حقوق آنان نه فقط در خانواده که در باب بیمه زنان خانه دار در جامعه منتفی است. به همین منظور، زنان خانه دار را توصیه می کنند به آینده نگری و زنان شاغل را به حفظ جایگاه اقتصادی و پرهیز از سرشاخ شدن با همسرانی که نسبت به شأن و پیشرفت شغلی آنان می توانند حساس باشند، حساسیتی که قادر است بنابر نص صریح قانون مدنی، زنان شاغل را به بهانه هتک حیثیت خانواده از اشتغال منع کند.

 


● پول​اختلاف نیاورد

 


مریم رامشت، روان شناس: در بعضی خانواده ها این نگرانی ایجاد می شود که زن با کسب درآمد، الگوی رفتاری دیگری را در پیش می گیرد. این پیشداوری ذهنی باعث مخالفت مرد با کار زن می شود، البته باید این موضوع را پذیرفت که به هر حال استقلال نظر و تفکر زن خانه دار با شاغل شدن او تغییر می کند. اما در کل به دلیل دیدگاه سنتی جامعه که کار اصلی زن را در خانه می داند، حتی برخی مردان که از نظر مالی و به دلیل مشکلات اقتصادی به درآمد همسر نیازمند هستند، با کار کردن زن مخالفت مستقیم یا غیرمستقیم می کنند. زنی که برای کمک به درآمد خانه کار می کند، وقتی با چنین دیدگاهی روبه رو می شود، نوعی حالت تعارض حس می کند. بنابراین با استفاده از مکانیسم های جبرانی، به جای این که فکر کند او هم احتیاج به استراحت دارد، دائم مشغول به کار می شود و تمام کارهای خانه را به تنهایی انجام می دهد و برای جلوگیری از مخالفت همسرش، از او کمک نمی خواهد؛ این گونه به نظر می رسد که به طور غیرمستقیم خود را تنبیه می کند.

 


● مردان وابستگی زنان را دوست دارند!

 


خیلی از قدیمی ها بویژه در خانواده های سنتی عقیده داشتند مرد خانواده مسئول تامین هزینه های همسر و فرزندان است و این وابستگی مالی به او، مرد خانواده را قاطع و سربلند می کند، این باور سنتی در خیلی از زنان چنان ریشه داشت که حتی به ذهن خود راه نمی دادند که روزی درآمد و دستمزد زنان در خانواده از مردان بیشتر باشد، اما امروز این اتفاق افتاده و با افزایش برخی مهارت های مورد نیاز بازار کار در میان زنان، نه تنها از وابستگی مالی زنان به مردان کم شده که گاهی سمت و پایگاه اجتماعی و اقتصادی زن بالاتر از همسر اوست. خیلی ها با این امر موافق نیستند. با توجه به رویه غالب اخلاقی در میان مردان، آن را منجر به بروز اختلاف می دانند.


«اختلافات برسر پول است، اگر حقوقت را دو دستی تقدیم شوهرت کنی آن وقت تمام مشکلات حل می شود» نادره، شصت و چهار ساله و خانه دار است اما همیشه دوست داشته معلم شود که با مخالفت شدید همسرش، هیچ وقت به آرزویش نرسیده است. او با گفتن این نظر ادامه می دهد: «جوان ترها نمی دانند که همیشه جوان نمی مانند، احتیاج به همسر چیز خوبی نیست، من به دختران و حتی عروسم که خانه دارند، همیشه توصیه می کنم دست کم برای خودشان حسابی باز کنند و هفتگی یا ماهانه پولی را پس انداز کنند، تا در روزهای پیری چشمشان به ماترک شوهر و درآمد بچه ها نباشد.»

 


بنابراین اگرچه براساس قانون مردان نان آورند و زنان از حیث درآمدزایی مسئولیتی ندارند، اما این موضوع نمی تواند مانع از آینده نگری زنان باشد، ضمن این که فرهنگ جاری در خانواده های ایرانی در برخی موارد تحمل استقلال و جداسازی درآمدها را ندارد و این جدایی زمینه ساز جداسازی های بعدی است. به همین دلیل، کارشناسان اقتصادی، مشاوران خانواده و حتی ریش سفیدان فامیل به زنان پیشنهاد می کنند تا با حساس کردن مردان و به رخ کشیدن این استقلال باعث بروز رفتارهای قهری و تدافعی در همسرشان نشوند.

 


● بگومگو ممنوع

 


دکتر محمد مجد، روان شناس، درباره مزایای اشتغال زنان می گوید: «تحقیقات نشان می دهد زنان شاغل کمتر از زنان خانه دار دعوا می کنند چرا که کار بیرون از خانه سبب می شود شوهران صاحب همسری باشند که آنها را بهتر درک می کنند. چرا که زن خانه دار به مردش می گوید: «با من حرف بزن، تو با من حرف نمی زنی» این شکایت قدیمی زنانی است که تمام روز را خانه​نشین هستند. شوهر، طناب نجات زن و تنها رابط وی با دنیای خارج به شمار می رود، اما مرد پس از یک روز کار خسته کننده تمایلی به گپ زدن ندارد، بلکه می خواهد دست کم مدتی در آرامش و سکوت تنها بماند. امروزه زنان شاغل که مجبورند بسیاری از اوقات خود را صرف فعالیت های شغلی شان بکنند دیگر نیازی ندارند برای صحبت کردن مرد را تحت فشار قرار دهند. با وجود این وقتی زنان با همسرشان هستند صحبت کردن برای شوهرشان آسانتر می نماید اکنون او می تواند در باره آنچه در طول روز برایش رخ می دهد (مثل ترافیک، گرمی هوا، مسائل اداره، همکاران و...) با همسرش به عنوان شخصی که او هم بیرون از خانه است و برای درک فشارها، اضطراب ها و توفیق های محل کار بخوبی مجهز به نظر می رسد حرف بزند. گفت وگوی زنان در خصوص شغل شان نیز چیزی است که مردان می توانند درک کنند و به آن علاقه مند باشند، همراه با آن هرچه مرد در کارهای خانه و بچه داری بیشتر مشارکت داشته باشد او را بیشتر درک می کند.»


 

 

به رخ کشیدن پست و درآمد، کوچک شمردن کارهای روزانه همسر، نداشتن آینده نگری مالی، به فکر آینده مالی همسر نبودن و... از جمله خطاهایی است که در بسیاری موارد باعث می شود تا زن و شوهر درک درستی از هم نداشته باشند. آنها که مویی سفید کرده اند و آنها که در سن جنب وجوش اقتصادی قرار دارند همه معترفند وابستگی در هر دوره سنی، آزاردهنده است، منتهی مدیریت مالی خانواده با کمک یکدیگر می تواند از بار این آزارها بکاهد.


درآمدتان را مخفی نکنید: شوهر شما چقدر درآمد ماهانه دارد؟ همسرتان در ماه چقدر حقوق می گیرد؟ خیلی از ما، با وجود عشق و علاقه به همسرمان نمی توانیم جواب این سوالات را بدهیم چون او درآمدش را از ما پنهان می کند، شاید چون به ما اعتماد ندارد، یا سین جیم کردن ما برای حقوقش او را معذب می کند!

 


پس انداز فراموش نشود: برخی از مادران برای پس انداز فرزندانشان پیش قدم می شوند، اما برای خود قدمی برنمی دارند، این شما هستید که بعد از همسر، به ثمره مدیریت مالی تان نیازمند می شوید.


مدیریت مشترک مالی​: این که در ماه حقوقتان را برای خودتان خرج کنید در حالی که همسرتان زیر بار هزینه های قسط، اجاره و خرج و برج در حال له شدن است، هنر نیست! گوشه ای از مخارج را شما بگیرید. از آن سو، قدرشناسی فراموش نشود، شما زیر یک چتر زندگی می کنید، اگر بر​سرهر کدامتان بلایی ببارد، شما هم در امان نخواهید بود.

 

 

 

   رضا سرمدی

نظرات بییندگان :

بهترین مشاغل و خدمات شهر خود را ، در سایت نشونه پیدا کنید.

مشاهده سایت نشونه